Rehabilitim robotik

Çfarë është rehabilitimi robotik?

Sistemi i rehabilitimit robotik mund të përdoret në sëmundjet neurologjike me çrregullime të ecjes, te pacientët që humbin ekuilibrin dhe në çdo sëmundje që shkakton humbje të funksioneve të ecjes.

Sistemet e rehabilitimit robotik filluan të përdoren në fushën e rehabilitimit së bashku me përparimin e teknologjisë. Ato mund të përdoren në çdo sëmundje ku vërehet vështirësi në ecje. Veçanërisht në rehabilitimin e sëmundjeve neurologjike, kur përveç aplikimeve klasike të rehabilitimit merret mbështetje edhe nga rehabilitimi robotik — një ndër qasjet e reja teknologjike — sigurohet mundësia e trajtimit në nivelin më të lartë. Nga rehabilitimi robotik përfitojnë jo vetëm pacientët që nuk ecin dot, por edhe ata që kanë çrregullime të ecjes.

Në cilat sëmundje mund të përdoret sistemi i rehabilitimit robotik?

Sistemi i rehabilitimit robotik përdoret kryesisht te grupet e sëmundjeve neurologjike me çrregullime të ecjes, si dhe te pacientët që humbin ekuilibrin dhe pas operacioneve kirurgjikale ortopedike që shkaktojnë humbje të funksioneve të ecjes.

• Pacientët hemiplegjikë: Te pacientët që kanë pësuar goditje në tru vërehet humbje e funksioneve të ecjes. Gjatë procesit të rehabilitimit është e rëndësishme që pacienti të fitojë modelin e duhur të ecjes. Një model ecjeje i zhvilluar gabim shpesh mund të mbetet i përhershëm. Prandaj, në fazat e para të trajtimit mund të shfrytëzohet rehabilitimi robotik për zhvillimin e modelit të duhur të ecjes dhe, në fazat e mëvonshme, për fitimin e ecjes së pavarur dhe të aftësisë për të ecur në sipërfaqe të ndryshme.
• Pacientët me dëmtim të palcës kurrizore: Te pacientët me dëmtim të palcës kurrizore për shkak të rënies, aksidentit rrugor ose ndonjë traume tjetër, mund të ndodhë humbje e pjesshme ose e plotë e aftësisë për të ecur. Sigurimi i mobilizimit ka rëndësi të madhe për këta pacientë.
• Paraliza cerebrale: Te fëmijët me paralizë cerebrale, rehabilitimi robotik i zbatuar me qëllim trajnimin e ecjes jep dobi të konsiderueshme dhe zbatohet si pjesë e programit të rehabilitimit.
• Skleroza e shumëfishtë dhe sëmundjet e tjera të muskujve: Në rehabilitimin e të gjitha sëmundjeve muskulore, në radhë të parë të sklerozës së shumëfishtë, rehabilitimi robotik përdoret për rifitimin e aftësisë së ecjes dhe për përshtatjen e muskujve me këtë aktivitet.
• Sëmundja e Parkinsonit: Te pacientët e diagnostikuar me Parkinson zhvillohet një model ecjeje me hapa të shkurtër dhe aktiviteti i ecjes shpesh preket. Me rehabilitimin robotik synohet t'u jepet edhe pacientëve me Parkinson një trajnim i saktë ecjeje, që ata të jenë më të pavarur në aktivitetet e përditshme.
• Pas operacioneve kirurgjikale ortopedike: Pas disa ndërhyrjeve kirurgjikale, aktiviteti i ecjes duhet të fillojë me një përqindje të caktuar të peshës trupore. Në raste të tilla shfrytëzohet rehabilitimi robotik.

Cilat janë përparësitë e rehabilitimit robotik?

Një nga përparësitë kryesore të rehabilitimit robotik krahasuar me metodat tradicionale të fizioterapisë është mundësia e ofrimit të një trajnimi të kontrolluar lëvizjeje me numër të lartë përsëritjesh. Sistemet robotike mund t'i bëjnë pacientit shumë lëvizje të përsëritura gjatë një seance dhe këto përsëritje mund të mbështesin procesin e riorganizimit të sistemit nervor.

Gjithashtu, pajisjet robotike marrin përsipër një pjesë të peshës trupore të pacientit, duke u mundësuar nyjeve të lëvizin më lehtë. Në këtë mënyrë, edhe personat që ende nuk mund të qëndrojnë në këmbë ose të ecin vetë mund të përfshihen herët në trajnimin e ecjes.

Një përparësi tjetër e rëndësishme e rehabilitimit robotik është regjistrimi dhe ndjekja në kohë reale e të dhënave të fituara gjatë procesit të trajtimit. Parametra si këndi i lëvizjes, forca, shpejtësia dhe ekuilibri maten përmes sensorëve, gjë që e bën procesin e trajtimit të matshëm dhe objektiv.

Falë aplikimeve të realitetit virtual dhe sistemeve të kthimit vizual të informacionit, pacienti mund të marrë pjesë në mënyrë më aktive në trajtim. Kjo jep një kontribut të rëndësishëm veçanërisht për ruajtjen e motivimit të pacientit në programet e gjata të rehabilitimit.

Një përparësi tjetër e sistemeve robotike është mundësia e programimit të personalizuar. Meqenëse gjatësia, pesha, kapaciteti i lëvizjes dhe objektivat e trajtimit ndryshojnë nga pacienti në pacient, pajisjet robotike mund të rregullohen sipas këtyre të dhënave dhe programi i trajtimit të formësohet sipas nevojave individuale. Për të gjitha këto veçori, rehabilitimi robotik integrohet në procesin e trajtimit si një element plotësues i metodave tradicionale, jo si zëvendësues i tyre.

Si zbatohet rehabilitimi robotik?

Para se të fillojë aplikimi i rehabilitimit robotik, pacienti duhet t'i nënshtrohet një vlerësimi të hollësishëm. Në këtë vlerësim, specialisti i fizioterapisë dhe rehabilitimit shqyrton gjendjen e përgjithshme shëndetësore të pacientit, kapacitetin aktual funksional dhe përshtatshmërinë e tij me sistemin robotik. Matjet fizike si gjatësia, pesha dhe gjatësia e këmbës futen në pajisjen robotike. Softueri i pajisjes përcakton sipas këtyre të dhënave këndet e ecjes, shpejtësinë e hapit dhe shkallën e mbështetjes të personalizuara për pacientin.

Pacienti vendoset në pajisje në mënyrë të sigurt me ndihmën e rripave dhe korseve të posaçme. Sa nga pesha trupore do të mbështetet nga roboti dhe në ç'masë do të marrë pjesë aktive pacienti në trajtim, vlerësohet veçmas për çdo seancë nga fizioterapisti.

Gjatë seancës së rehabilitimit robotik, pacienti lëviz mbi shiritin ecës me mbështetje robotike. Në sistemet e tipit end-effector mbështetja jepet nga shputa, kurse në sistemet e tipit ekzoskelet e gjithë këmba, përfshirë nyjen e ijës dhe të gjurit, drejtohet nga struktura robotike. Gjatë seancës, në ekranin përpara pacientit mund të funksionojnë aplikime të realitetit virtual ose sisteme të kthimit vizual të informacionit. Pas çdo seance, të dhënat e regjistruara nga pajisja vlerësohen nga fizioterapisti dhe bëhen rregullimet e nevojshme në parametra si shkalla e mbështetjes, shpejtësia dhe kohëzgjatja për seancën e radhës.

A ka dallime mes sistemeve të rehabilitimit robotik?

Sistemet e rehabilitimit robotik janë të dy llojeve: end-effector dhe ekzoskelet. Sistemi i rehabilitimit robotik në Qendrën e Fizioterapisë dhe Rehabilitimit Rommer është një sistem end-effector; domethënë mbështetja me ndihmën e makinerisë jepet nga hallka e fundit e zinxhirit kinematik (nga shputa).

Meqenëse në sistemet end-effector nyja e ijës dhe e gjurit janë të lira, sigurohet pjesëmarrja aktive e pacientit në trajnimin e ecjes. Pacienti lëviz së bashku me sistemin e rehabilitimit robotik dhe mëson të aktivizojë muskulin e duhur në kohën e duhur. Kjo bën që pacienti të ecë brenda një kohe më të shkurtër dhe ecja të jetë më cilësore. Meqenëse sistemet end-effector lejojnë pjesëmarrjen aktive të pacientit, japin rezultate më të mira se sistemet e tjera në rimësimin e ecjes.

Ndryshe nga sistemet e tjera robotike, pacienti mbështetet nga një sistem mbajtjeje peshe me dy pika, duke siguruar një stabilizim më të mirë të trungut. Sistemi i mbajtjes së peshës me dy pika mundëson punën me ngarkesa të ndryshme — simetrike, asimetrike, dinamike dhe statike — duke krijuar kështu një sistem mbështetjeje të përshtatur me nevojat e personit. Ndër sistemet robotike ekzistuese, vetëm Sistemi i Rehabilitimit Robotik Woodway Lokohelp e ka këtë veçori.

Me sistemin e Rehabilitimit Robotik Woodway Lokohelp që ndodhet në qendrën tonë, ndryshe nga shumë sisteme të tjera, kryhet trajnim ecjeje në sipërfaqe të ndryshme. Këndi i pjerrësisë (rampa) u mundëson pacientëve të praktikojnë ngjitjen në përpjetëz, aktivitetin me të cilin ata kanë vështirësinë më të madhe. Kur përdoret ky modalitet, aktivizohen më shumë muskujt e pjesës së pasme të këmbës.