Robotik Rehabilitasyon Tedavisi

Robotik rehabilitasyon sistemi yürüme bozukluğu bulunan nörolojik hastalıklarda, denge kaybı yaşan hastalarda ve yürüme fonksiyonlarında kayıp yaratan her hastalıkta kullanılabilir.

Robotik Rehabilitasyon Nedir?

Robotik rehabilitasyon sistemleri, teknolojinin de ilerlemesiyle birlikte rehabilitasyon alanında kullanılmaya başlanmıştır. Robotik Rehabilitasyon Sistemleri yürüme güçlüğü görülen her hastalıkta kullanılabilmektedir. Özellikle nörolojik hastalıkların rehabilitasyonunda klasik rehabilitasyon uygulamalarının yanı sıra yeni teknolojik yaklaşımlardan biri olan robotik rehabilitasyondan da destek alındığında en üst düzeyde tedavi imkanı sağlanmaktadır. Robotik rehabilitasyon ile yalnızca yürüyemeyen hastalar değil aynı zamanda yürüme bozukluğu olan hastalar da fayda görmektedir.

Robotik Rehabilitasyon Si̇stemi Hangi Hastalıklarda Kullanılabilir?

Robotik rehabilitasyon sistemi öncelikli olarak yürüme bozukluğu bulunan nörolojik hastalık gruplarında olmak üzere, denge kaybı yaşan hastalar ve yürüme fonksiyonlarında kayıp yaratan ortopedik cerrahi operasyonlardan sonra da kullanılabilir.

Tedavide sıklıkla robotik tedavisi kullanımına ihtiyaç duyan hastalar;

• Hemiplejik hastalar: İnme (felç) geçiren hastalarda yürüme fonksiyonlarında kayıp yaşanmaktadır. Rehabilitasyon sürecinde hastanın doğru yürüme paterni kazanmasını sağlamak önemlidir. Yanlış gelişen bir yürüme paterni çoğunlukla kalıcı olabilmektedir. Bu nedenle tedavinin ilk dönemlerinde doğru yürüme paterninin geliştirilmesi, sonraki dönemlerde de bağımsız yürüme ve farklı zeminlerde yürüme aktivitesinin kazanılması için robotik rehabilitasyondan yararlanılabilmektedir.
• Omurilik yaralanmalı hastalar: Düşme, trafik kazası veya herhangi bir travma nedeniyle omurilik yaralanması olan hastalarda, yürüme aktivitesinde kısmen veya tamamen kayıplar yaşanabilmektedir. Mobilizasyonun sağlanması da bu hastalar için çok önem taşımaktadır. 
• Serebral Palsi (Beyin Felci): Serebral Palsili çocuklarda yürüme eğitimi verilmesi amacıyla uygulanan robotik rehabilitasyonda oldukça fayda sağlamakta ve rehabilitasyon programının bir parçası olarak uygulanmaktadır.
• Multiple Skleroz ve diğer kas hastalıkları: Multiple Skleroz başta olmak üzere tüm kas hastalıklarının rehabilitasyonunda yürüme aktivitesinin tekrar kazanılması ve kasların bu aktiviteye uyumunun sağlanması için robotik rehabilitasyon kullanılmaktadır.
• Parkinson Hastalığı: Parkinson tanısı konmuş hastalarda kısa adımlama paterni gelişmekte ve yürüme aktivitesi çoğunlukla etkilenmektedir. Robotik rehabilitasyon ile Parkinson hastalarına da doğru yürüme eğitimi verilerek günlük aktivitelerinde daha bağımsız olması hedeflenir.
• Yürüme fonksiyonlarında kayıp yaratan ortopedik cerrahi operasyonlardan sonra: Bazı cerrahi ameliyatlardan sonra vücut ağırlığının belirli bir yüzdesi ile yürüme aktivitesine başlanması gerekmektedir. Bu tip durumlarda robotik rehabilitasyondan faydanılmaktadır.

Robotik Rehabilitasyonun Avantajları Nelerdir?

Robotik rehabilitasyonun geleneksel fizik tedavi yöntemlerine kıyasla öne çıkan en temel avantajlarından biri, yüksek tekrar sayısıyla kontrollü hareket eğitimi sunabilmesidir. Robotik sistemler, bir seans boyunca hastaya çok sayıda tekrarlı hareket yaptırabilir ve bu tekrarlar, sinir sisteminin yeniden organize olma sürecini destekleyebilir. Ayrıca robotik cihazlar, hastanın vücut ağırlığının belirli bir kısmını üstlenerek eklemlerin daha rahat hareket etmesine olanak tanır. Bu sayede henüz kendi başına ayakta duramayan veya yürüyemeyen bireyler de erken dönemde yürüme eğitimine dahil edilebilir. Robotik rehabilitasyonun bir diğer önemli avantajı, tedavi sürecinde elde edilen verilerin anlık olarak kaydedilmesi ve takip edilebilmesidir. Hareket açısı, kuvvet, hız ve denge gibi parametreler sensörler aracılığıyla ölçülebildiği için hastanın ilerleme süreci somut verilerle değerlendirilebilir.

Robotik rehabilitasyonda kullanılan sanal gerçeklik ekranları ve oyunlaştırılmış egzersiz uygulamaları, tedavi sürecini hastalar için daha motive edici hale getirebilir. Hasta, ekranda gördüğü görsel geri bildirimler sayesinde hareketlerini takip eder ve tedaviye daha aktif bir şekilde katılabilir. Bu durum özellikle uzun süreli rehabilitasyon programlarında hastanın motivasyonunun korunması açısından önemli bir katkı sağlayabilir. Robotik sistemlerin sunduğu bir diğer avantaj ise kişiye özel programlama imkanıdır. Her hastanın boy, kilo, hareket kapasitesi ve tedavi hedefleri farklı olduğu için robotik cihazlar bu verilere göre ayarlanabilir ve tedavi programı bireysel ihtiyaçlara göre şekillendirilebilir. Tüm bu özellikleri nedeniyle robotik rehabilitasyon, geleneksel tedavi yöntemlerinin yerini almak yerine onları tamamlayıcı bir unsur olarak tedavi sürecine entegre edilmektedir.

Robotik Rehabilitasyon Nasıl Uygulanır?

Robotik rehabilitasyon uygulamasına başlamadan önce hastanın detaylı bir değerlendirmeden geçmesi gerekmektedir. Bu değerlendirmede fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı, hastanın genel sağlık durumunu, mevcut fonksiyonel kapasitesini ve robotik sisteme uygunluğunu inceler. Hastanın boy, kilo, bacak uzunluğu gibi fiziksel ölçümleri alınarak robotik cihaza girilir. Cihazın yazılımı bu verilere göre hastaya özel yürüyüş açılarını, adım hızını ve destek oranını belirler. Hasta, özel askılar ve korse yardımıyla cihaza güvenli bir şekilde yerleştirilir. Vücut ağırlığının ne kadarının robot tarafından destekleneceği ve hastanın tedaviye ne ölçüde aktif katılacağı, fizyoterapist tarafından her seans için ayrı ayrı değerlendirilir.

Robotik rehabilitasyon seansı sırasında hasta, yürüme bandının üzerinde robotik destekle hareket eder. End-effector tipi sistemlerde ayak tabanından destek sağlanırken, ekzoskelet tipi sistemlerde kalça ve diz eklemi de dahil olmak üzere bacağın tamamı robotik yapı tarafından yönlendirilir. Seans boyunca hastanın önündeki ekranda sanal gerçeklik uygulamaları veya görsel geri bildirim sistemleri çalışabilir. Bu ekranlar, hastanın farklı ortamlarda yürüme deneyimi yaşamasını ve tedavi sürecini daha etkileşimli bir şekilde geçirmesini sağlayabilir. Her seansın ardından cihaz tarafından kaydedilen veriler fizyoterapist tarafından değerlendirilir ve bir sonraki seans için destek oranı, hız ve süre gibi parametrelerde gerekli düzenlemeler yapılır. Tedavi programı, hastanın ilerlemesine göre düzenli olarak güncellenir.

Robotik Rehabilitasyon Sistemlerinin Farkları Var Mıdır?

Robotik rehabilitasyon sistemlerinin end-effector ve exoskeloton olarak iki çeşidi vardır. Rommer Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi’nde bulunan robotik rehabilitasyon sistemi bir end effector sistemdir yani kinematik zincirin son halkasından (ayaktan) makina yardımı ile desteklenir.

End effector sistemlerde kalça ve diz eklemi serbest olduğundan hastanın yürüme eğitimine aktif katılımı sağlanır. Hasta robotik rehabilitasyon sistemi ile birlikte hareket eder ve doğru zamanda, doğru kasını çalıştırmayı öğrenir. Bu da hastanın daha kısa zamanda yürümesini ve yürüyüşün daha kaliteli olmasını sağlar. End effector sistemler hastanın aktif katılımına izin verdiği için yürümeyi tekrar öğrenmede diğer sistemlere göre daha iyi sonuçlar verir.

Diğer robotik sistemlerden farklı olarak hasta iki nokta ağırlık taşıma  sistemiyle desteklenir ve bu sayede daha iyi bir gövde stabilizasyonu sağlanır. İki nokta ağırlık taşıma sistemi farklı yüklerde simetrik, asimetrik, dinamik ve statik ağırlık taşıma sistemi ile çalışma imkanı sağlar ve böylece kişinin ihtiyaçlarına uygun bir destek sistemi yaratılır. Mevcut robotik sistemlerin içerisinde sadece Woodway Lokohelp Robotik Rehabilitasyon Sistemi bu özelliğe sahiptir.

Merkezimizde bulunan Woodway Lokohelp Robotik Rehabilitasyon sistemi ile diğer pek çok sistemden farklı olarak değişik yüzeylerde yürüme eğitim çalışması yapılır. Eğim açısı (rampa) hastaların en büyük sıkıntı yaşadığı yokuş çıkma aktivitesini pratik yapmasına olanak sağlar. Bu mod kullanıldığında bacak arka grup kasları daha fazla aktive olur.